الهام زیستی: الگوی حل بحرانهای زیست محیطی

از مهم ترین بحران های جهان امروز، مساله بحران زیست محیطی است. در خصوص چگونگی و خطراتی که این مساله، بشر امروز را تهدید می کند، سخن بسیار گفته شده و راه حل های متعددی از منظرهای مختلف ارایه شده است. در خصوص علت به وجود آمدن چنین خطراتی نیز تحلیل های متفاوتی صورت گرفته است. اما یکی از تبیین های بسیار قابل ملاحظه و ریشه ای، مربوط به نگرش انسان جدید به طبیعت و زیست بوم خود است. گو این که حاکم شدن یک نگرش جدید از زاویه دیدی تازه در خصوص طبیعت، موجب شده است انسان به نحوی خاصی با طبیعت برخورد کند و نتیجه آن، وضعیتی است که ما امروز در قرن بیست و یکم با آن مواجه هستیم؛ یعنی وضعیتی که این پرسش را برای ما به وجود آورده که کره خاکی تا چه مدت زمان دیگری می تواند محلی امن برای زندگی ما باشد. از جمله عوامل قابل اشاره در رابطه با بحران های محیط زیستی می توان به نمونه هایی همچون آلودگی هوا، آب، گرمایش زمین و... اشاره کرد. بحران به موقعیتی اطلاق میشود که بیانگر درجهای از تهدید نسبت به حیات انسان، سلامت و امکانات زندگی شان است. بیشتر بحرانها به صورت خاموش و خفته و در عین حال بالقوه، برای حیات مخاطره آمیز هستند و هنگامی که یک بحران خفته به صورت فعال در میآید، پاسخی سریع را طلب میکند. بحرانها میتوانند آهسته یا سریع اثر کنند. بحرانهای آهسته، بحرانهایی هستند که در طول یک دوره زمانی نسبتاً طولانی اتفاق میافتد و پاسخ طولانی مدت و فرسایشی را نیز طلب میکند. نمونه بارز چنین بحرانهایی، خشکسالی، قحطی و جنگ است. با این که برنامهریزی برای پاسخ دادن به چنین بحرانهایی سادهتر از بحرانهای سریع اثر به نظر میرسد، اما حقیقت این است که ذات فرسایشی این بحرانها و همچنین تنوع آنها باعث میشود تا پاسخ به این نوع بحرانها بسیار پیچیده باشد. از طرف دیگر بحرانهای آهسته، ویژگی قابل استفادهای نیز دارند، ویژگیای که تحت عنوان هشدار زودرس شناخته میشود.