از مدرسه تا دانشگاه

سیستمxadهای آموزشی، بسان هر سیستمی، با چنین وضعیت پیچیده و پارادوکسیکال مواجه هستند. دورهxadها و مقاطع مختلف تحصیلی با تأثیرگذاری قوانین، ضوابط، آیینxadنامهxadها، «برنامهxadهای درسی و تربیتی»... هریک بهxadصورت هدفمند در پی اجرای «استراتژیxadهای» مورد نظر میxadباشند تا آنچه بهxadصورت اهداف کلی و جزئی مصوب شده است، از طریق استراتژیxadهای بیانxadشده محقق گردند. در این معنی استراتژی بهxadصورت ابزار دسترسی به اهداف در نظر گرفته میxadشود که نقدهای جدی نیز بر این نوع برداشت از مفهوم استراتژیxad وجود دارد: تحقق نیافتن کم یا بیش اهداف، از ناکارآمدی چنین برداشتی حمایت میکند، چنین ناکارآمدی ضرورت تامل در این برداشت از مفهوم استراتژی را مطرح میxadسازد. بااینxadوصف، سیستمxadهای آموزشی در ابعاد مختلف آن ویژگیxadهایی را در کل از خودشان نشان میxadدهند که نهxadتنها برخی از آنxadها در «برنامهxadهای رسمی» وجود ندارد (یادگیریxadهای ضمنی، جامعهxadپذیری از رفتارهای اجتماعی برون بررسی از مرجع مدرسه طبق کپی رایت xadای و بررسی از مرجع دانشگاه طبق کپی رایت ی،...) بلکه گاه سبب بروز رفتارهایی مغایر یا متضاد با اهداف رسمی نیز میxadگردد (افت تحصیلی، بیزاری یا فرار از بررسی از مرجع مدرسه طبق کپی رایت ، بزهکاری، اعتیاد...) تأملxadنکردن در چنین وضعیتی، سیستم آموزشی را منزوی کرده و سبب میxadشود که محتوای واقعی آن با توسل به صوریxadکردن رفتارها، نادیده گرفته شود و در نتیجه کارکردxadهای «آموزشxadوپرورش» مدرسه و آموزش و پژوهش بررسی از مرجع دانشگاه طبق کپی رایت ،... دچار اختلال شود. بدیهی است که پیامدهای چنین اختلالی در فعالیتxadهای تحصیلی، پژوهشی، خدماتی مدارس و دانشگاهxadها و نیز رفتارهای فردی، اجتماعی، فرهنگی... دانشxadآموزان و دانشجویان نمایان میxadشود. مقابله با این اختلالxadها با رویکرد فرمالیستی ممکن نمیxadباشد زیرا چنین رویکردی بر جنبهxadهای آشکار تاکید کرده و معیارها و شاخصxadهای کمّی بهصورت سرپوشی برای کیفیت واقعی سیستمxadهای آموزشی درمیxadآید: به این جهت است که گزارشxadهای عملکرد آموزشی، تربیتی، پژوهشی و خدماتی سیستمxadهای آموزشی از مدرسه تا دانشگاه، عموماً با واقعیتxadهای موجود آنxadها کمxadوxadبیش فاصله پیدا میxadکند: اینکه در سال تحصیلی ۹۴-۹۳ در دانشگاهxadهای کشور ۵۸۱/ ۸۱۱/ ۴ دانشجو تحصیل میکردند، بدون نگاه به محتوای عملکرد آنxadها و چگونگی آموزش و تربیت آنxadها، به عملکرد معلمان و مدیران، به رفتارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، علمی... و به رفتار سیستمxadهای مدرسه و دانشگاه در کل، نمیxadتواند لزوما بیانگر کیفیت متعالی و اصالتxadبخش در دسترسی به آموزش عالی باشد، مقایسه گزارشxadهای عملکرد سازمانxadهای آموزشی با آنچه در واقعیتxadهای آنxadها اتفاق افتاده، میxadتواند وسعت کمّی و کیفی فاصله بین کمّیت و کیفیت را آشکار سازد.