مفهوم شهروندی, طی دو دهه گذشته بهxadطور گسترده بر زبان و قلم سیاستمداران جاری شده لیکن تعریف روشنی از آن ارائه نشده است. شهروندی پیوندی وثیق با تابعیت دارد. عال
مفهوم شهروندی, طی دو دهه گذشته بهxadطور گسترده بر زبان و قلم سیاستمداران جاری شده لیکن تعریف روشنی از آن ارائه نشده است. شهروندی پیوندی وثیق با تابعیت دارد. عالمان حقوق, مفاهیم مبهم را نمیxadپذیرند و قانونxadگذاری بر اساس ادبیات تردید و تفسیر را ترویج نمیxadنمایند. برخی از متفکران بزرگ حقوق ایران بر این باورند که حقوق اتباع یک کشور در رابطه با موسسات عمومی حقوق شهروندی نامیده میشود آیا این مفهوم تکرار حقوق اتباع یک کشور معین است یا اینکه معنای نوینی از نقش فعال فرد در یک جامعه سیاسی را نشان میxadدهد؟ شهروندی و تابعیت را نمیxadتوان همانند دانست. با این توصیف، چرا شهروندی با تاخیر طولانی به نظام حقوقی ایران رسید؟ ترمینولوژی حقوق تعریفی از آن ارائه نمیxadدهد و در مقدمه عمومی علم حقوق در رابطه با آن سخن گفته نمیشود. بیگانگی با این مفهوم بیxadارتباط با ساختار حکومت و دیدگاه صاحبان قدرت نیست. شهروندی در بستر مردم سالاری رشد میxadکند و نظارت پذیری بر قدرت حاکمه را توسعه میبخشد. شاید گمان شود حقوق بشر در کالبد حقوق شهروندی حلول نموده و به عنوان جایگزینی برای آن به شمار میxadآید. این دو مفهوم، با وجود وحدت مصداق، از یکدیگر متمایزند. حقوق بشر، فرا زمانی و مکانی است؛ لیکن حقوق شهروندی نسبیتxadپذیر است. حقوق بشر هنگامی که از نیروی الزامxadآور قانون داخلی بهرهxadمند میxadشود و رنگ ملی بهxadخود میxadگیرد، حقوق شهروندی نامیده میxadشود. آیا میxadتوان گفت مفاهیم تابعیت و شهروندی همسانند؟ پاسخ مثبت به این پرسش ابهامات حقوقی ناشی از گستره مفهومی شهروندی را بر طرف خواهد کرد، لیکن فهم عرفی از این واژه و بار معنایی آن به گونه ای است که آن را از تابعیت جدا میxadکند. تابعیت به محض تولد بر طفل تحمیل میxadشود. جوهرهxadی شهروندی آگاهی، تعلیم و آموزش و قدرت اعمال حقوق سیاسی است. اطفال، اگرچه تبعه محسوب میxadشوند، ولی از گسترهxadی شهروندی بیرون میxadمانند. شهروندی در مفهوم نوین خود بهxadتدریج از تابعیت فاصله میxadگیرد. اتباع خارجی (عضو اتحادیه اروپایی) در انتخابات شهرداریxadهای کشورهای اروپایی از حق رای بهرهxadمند میxadشوند. مفهوم شهروند جهانی نیز از بند تابعیت رها است. محرومیت از حقوق شهروندی به عنوان مجازات نقض قوانین، به موجب قانون، امکان-پذیر است، ولی دادرسان مجاز به صدور حکم محکومیت به سلب تابعیت نیستند. حقوق شهروندی به اشخاص حقیقی اختصاص دارد و اشخاص حقوقی شهروند نامیده نمیxadشوند.
